Навіны

Падчас візіту ў Мадрыд дыпламатычны дарадца Святланы Ціханоўскай Дзяніс Кучынскі правёў сустрэчу з дзяржаўным сакратаром Міністэрства замежных справаў Іспаніі Дыега Марцінасам Беліа.

У ходзе сустрэчы бакі вызначылі ключавыя напрамкі супрацоўніцтва з дэмакратычнымі сіламі Беларусі, закранулі актуальныя міжнародныя і гуманітарныя пытанні, сітуацыю з палітычнымі зняволенымі і санкцыйную палітыку Еўрапейскага Саюза і Іспаніі ў дачыненні да рэжыму Лукашэнкі. 

Асобнай тэмай сустрэчы стала пытанне адкрыцця Місіі дэмакратычных сілаў Беларусі ў Мадрыдзе, якая можа стаць важным цэнтрам каардынацыі дзейнасці беларускага прадстаўніцтва і падтрымкі беларусаў у Іспаніі.

Дзяніс Кучынскі перадаў дзяржаўнаму сакратару дакумент з апісаннем існуючых праблемаў і магчымых шляхоў іх вырашэння, які быў падрыхтаваны на аснове прапановаў беларусаў Іспаніі. Асаблівая ўвага ў дакуменце нададзеная пытанням прызнання пратэрмінаваных беларускіх пашпартоў для тых, хто не можа вярнуцца ў Беларусь для іх абнаўлення, а таксама распрацоўцы нацыянальных рэкамендацыяў для іспанскіх органаў пры разглядзе працэдураў легалізацыі.

Дзяржаўны сакратар пацвердзіў, што разумее складанасць узнятых пытанняў і надае ім асабістую ўвагу. Ён выказаў гатоўнасць падтрымаць іх вырашэнне і накіраваць адпаведныя звароты з мэтай падтрымкі беларусаў у Іспаніі.

Дзяніс Кучынскі: 

«Я адмыслова прыляцеў у Мадрыд, каб правесці сустрэчу на высокім узроўні з першым намеснікам Міністра замежных справаў Іспаніі. Нашая размова доўжылася амаль тры гадзіны — і гэта паказвае, наколькі сур’ёзна іспанскі бок ставіцца да супрацоўніцтва з беларускімі дэмсіламі, а таксама да праблемаў беларусаў. Мы дамовіліся пра канкрэтныя наступныя крокі па магчымасцям падтрымкі беларусаў, якія жывуць у Іспаніі. Дыега Марцінас запэўніў, што Міністэрства замежных справаў і надалей будзе дапамагаць у прасоўванні і вырашэнні гэтых пытанняў разам з іншымі дзяржаўнымі органамі».

У парламенце Іспаніі Дзяніс Кучынскі і будучая кіраўніца місіі дэмакратычных сілаў Беларусі ў Мадрыдзе Таццянна Марыніч сустрэліся з дэпутатамі кангрэсу, каб абмеркаваць магчымыя шляхі далейшага супрацоўніцтва і падтрымкі беларускай супольнасці. Акрамя падтрымкі беларускай дыяспары ў Іспаніі, адным з фокусаў будучай працы Місіі будзе гуманітарная дапамога для рэабілітацыі былых беларускіх палітвязняў недалёка ад Алікантэ сумесна з Імагуру, фондам «Краіна для жыцця», Міжнародным гуманітарным фондам і іншымі арганізацыямі. Іспанія ўжо выдаткавала 50 тысячаў еўра ў Міжнародны гуманітарны фонд. На сустрэчы з віце-міністрам Дыега Марцінасам Беліа Дзяніс Кучынскі размаўляў у тым ліку пра працяг гэтай падтрымкі.

Асобная падзяка выказваецца ўсім арганізацыям і асобам за дапамогу ў зборы і перадачы важнай інфармацыі.

Крыніца: Святлана Ціханоўская

13 студзеня беларуская лідарка сустрэлася з прэзідэнтам Польшчы Каролем Наўроцкім. Гэта першая двухбаковая сустрэча ў Варшаве пасля абрання Наўроцкага прэзідэнтам, раней лідары сустракаліся на палях Генеральнай Асамблеі ААН. 

Святлана Ціханоўская падзякавала прэзідэнту і Польшчы за падтрымку Беларусі і беларусаў, за паслядоўную і прынцыповую пазіцыю, падтрымку вызваленых палітвязняў, рэпрэсаваных і дэмакратычнага руху. Адзначыла, што беларускае пытанне ў Польшчы аб’ядноўвае і ўрад і апазіцыю, і ўсе палітычныя партыі. Ціханоўская распавяла пра прыярытэты дэмакратычных сілаў, як за мяжой, так і ўнутры краіны.

Ціханоўская і Наўроцкі абмеркавалі працэс вызвалення палітвязняў, сітуацыю з Анджэем Пачобутам, адносіны з адміністрацыяй ЗША, а таксама бяспекавую сітуацыю ў рэгіёне. Ціханоўская выказала спадзяванне, што вызваленні працягнуцца і Польшча, як і раней, акажа неабходную падтрымку вызваленым, як гэта адбывалася цягам году, у тым ліку з пытаннямі легалізацыі і афармлення дакументаў. Ціханоўская падзякавала, што Польшча працягвае прымаць беларусаў, якія цярпяць пераслед на радзіме.

Ціханоўская прапанавала прэзідэнту некалькі супольных ініцыятываў у падтрымку беларускай супольнасці ў Польшчы, у сферы гістарычнай спадчыны, культуры, літаратуры, запрасіла ўзяць удзел у беларускіх фестывалях і аматарскіх спартовых спаборніцтвах, якія ладзяцца беларусамі, а таксама далучаць Беларусь да мерапрыемстваў у рэгіянальных фарматах, як «Люблінскі трыкутнік».

Ціханоўская перадала прэзідэнту праект канцэпцыі Беларускага інстытута нацыянальнай памяці, распрацаваны дэмакратычнымі сіламі, які дапаможа людзям даведвацца праўду пра рэпрэсіі савецкага часу і апошніх гадоў праз доступ да архіваў і сведчанняў, а таксама дапамагаць дзяржаве ачысціць сваю бюракратычную сістэму ад заганных практык мінулага. Ціханоўская адзначыла, што дэмакратычныя сілы працуюць над Візіяй новай Беларусі, распрацоўваюць пакеты рэформаў, і карыстаюцца ў тым ліку досведам польскай трансфармацыі.

Напрыканцы Ціханоўская прэзентавала прэзідэнту набор кніг Сяргея Пясецкага ў перакладзе на беларускую. Сяргей Пясецкі — адзін з улюбёных пісьменнікаў Наўроцкага, народжаны на тэрыторыі сучаснай Беларусі, быў дысідэнтам і пісаў пра жыццё беларусаў і палякаў у міжваенны час, а таксама пра супраціў беларусаў і палякаў савецкай акупацыі. 

Таксама 14 студзеня ў Бельведэрскім палацы адбылася сустрэча з беларускай дэмакратычнай супольнасцю. Удзел узялі больш за 150 чалавек, у тым ліку журналісты, блогеры, дзеячы культуры, праваабаронцы, палітыкі, акцёры і музыкі, спартоўцы.

Крыніца: Святлана Ціханоўская

12 студзеня Святлана Ціханоўская правяла сустрэчу з віцэ-прэзідэнткай Еўрапейскага парламента Пінай Пічэрна ў Офісе ў Вільні.

Падчас размовы бакі абмеркавалі бягучую сітуацыю з палітвязнямі ў Беларусі, бяспеку ў рэгіёне і ролю Еўрасаюза ў супрацьстаянні аўтарытарызму.

Асобна абмеркавалі трэці міжпартыйны форум «8+100», які адбудзецца 3–4 сакавіка ў Еўрапейскім парламенце. Плануецца ўдзел прадстаўнікоў 8 беларускіх і 100 еўрапейскіх партыяў. Святлана Ціханоўская заклікала Піну Пічэрна далучыцца да форуму і падтрымаць прыцягненне большай колькасці дэпутатаў Еўрапарламента.

Ад Ціханоўскай прагучала прапанова працягнуць практыку «хроснага бацькоўства» палітвязняў, а таксама арганізаваць Кангрэс хросных палітвязняў у Берліне, каб зрабіць гэты механізм больш эфектыўным.

Акрамя таго, абмяркоўвалася падтрымка еўрапейскай перспектывы для Беларусі і падрыхтоўка дарожнай карты збліжэння з ЕС і Радай Еўропы.

Святлана Ціханоўская падзякавала Піне Пічэрна за паслядоўную падтрымку Беларусі, у тым ліку за ўдзел у адкрыцці офіса і шэлтара ў Фларэнцыі, а таксама за асабістую салідарнасць з палітвязнямі.

Святлана Ціханоўская:
«Падтрымка такіх партнёраў, як Піна Пічэрна, дапамагае трымаць Беларусь у фокусе еўрапейскай палітыкі і нагадваць: без свабоднай Беларусі не будзе бяспечнай Еўропы».

Крыніца: Святлана Ціханоўская

Коратка  

• Сітуацыя з правамі чалавека ў Беларусі застаецца нязменна цяжкай: працягваюцца рэпрэсіі ў дачыненні да іншадумцаў, удзельнікаў пратэсных ініцыятыў, журналістаў і праваабаронцаў;

• аўтарытэтнымі міжнароднымі арганізацыямі вызначаныя грубыя парушэнні правоў чалавека і злачынствы супраць чалавецтва, учыненыя ўладамі Беларусі;

• нягледзячы на імкненне ўладаў Беларусі схаваць маштаб крымінальных і адміністрацыйных рэпрэсій, у ПЦ "Вясна" працягваюць паступаць даныя аб затрыманнях і пераследзе па палітычных падставах: "Вясне" вядома пра больш чым 8 000 асуджаных (у тым ліку 39 накіраваных на прымусовае псіхіятрычнае лячэнне) па палітычна матываваных крымінальных справах з 2020 года, сярод іх не менш за 1963 — жанчыны;

• летась былі асуджаныя не менш за 1 254 чалавекі, з іх 355 жанчын;

• колькасць палітвязняў па-ранейшаму крытычна высокая: на канец снежня 2025 года ў Беларусі ў месцах пазбаўлення волі знаходзіўся 1 131 палітвязень (з іх 167 — жанчыны). Агулам з траўня 2020 года рашэнні аб прызнанні палітвязнямі прымаліся ў дачыненні да 4 339 чалавек. 3 208 чалавек, з якіх 659 — жанчыны, ужо знаходзяцца на волі ў сувязі з адбыццём тэрміну, вызваленнем ад пакарання або ў сувязі са зменай меры стрымання;

• паводле звестак "Вясны", летась з рознымі відамі рэпрэсій, звязанымі з крымінальным або адміністрацыйным пераследам (затрыманнямі, допытамі, ператрусамі) сутыкнуліся не менш за 2 384 чалавекі. Амаль 30% рэпрэсаваных — жанчыны. Важна адзначыць, што гэтая колькасць не варта параўноўваць са звесткамі папярэдніх гадоў, бо з пачатку 2025 года кардынальна змяніліся ўмовы збору звестак пра рэпрэсіі: улады прыхоўваюць звесткі пра палітычна матываваны пераслед і перашкаджаюць дзейнасці збору такіх дадзеных;

• палітычных зняволеных у месцах няволі ўтрымліваюць у асабліва жорсткіх умовах, пад строгім кантролем, на іх накладаюцца не прадугледжаныя законам абмежаванні; у выніку многія палітвязні ў дысцыплінарным парадку пазбаўленыя дазволеных па законе пасылак, перадач, у тым ліку медыцынскіх, спатканняў з роднымі, мужам і жонкай, а таксама адвакатамі; перапіска палітвязняў адвольна абмежаваная. Не менш за трох палітвязняў працягваюць утрымліваць у рэжыме інкамунікада. На працягу года два палітвязні – Валянцін Штэрмер і Андрэй Паднябенны — загінулі ў калоніях. Агулам дзевяць палітвязняў памерлі ў калоніях і СІЗА;

• палітвязні падвяргаюцца прымусовай малааплочванай працы; пасля выхаду на волю па адбыцці пакарання яны трапляюць пад стражэйшы кантроль, які выходзіць за межы звычайнага нагляду за вызваленымі асуджанымі; правы асуджаных дадаткова абмяжоўваюцца наступствамі ўключэння іх у Пералік асоб, якія маюць дачыненне да экстрэмісцкай і тэрарыстычнай дзейнасці;

• суды працягваюць функцыянаваць у якасці інструмента рэпрэсій у дачыненні да фігурантаў палітычна матываваных адміністрацыйных, крымінальных і грамадзянскіх спраў. Незалежнасць судовай сістэмы страчаная;

• дзейнасць НДА і ініцыятыў па-ранейшаму рэгулярна адвольна крыміналізуецца;

• працягваецца пераслед за мірнае выказванне меркаванняў, а таксама пад выглядам барацьбы з тэрарызмам і экстрэмізмам;

• цягам года працягваліся рэпрэсіі ў дачыненні да журналістаў, супрацоўнікаў СМІ і блогераў;

• у Беларусі па-ранейшаму ажыццяўляюцца катаванні і прымяняюцца забароненае абыходжанне па палітычных матывах; няма выпадкаў расследавання і прыцягнення да адказнасці асоб, вінаватых у шырокамаштабных катаваннях і іншых найгрубейшых парушэннях правоў чалавека ў жніўні 2020 года і ў наступныя гады, на нацыянальным узроўні;

• дыскрымінацыя ў розных сферах захоўваецца, дзяржава не прадпрымае крокаў па яе недапушчэнні; улады дэманізуюць прадстаўнікоў ЛГБТК+, выяўляюць прававыя падставы для пераследу па прыкмеце сэксуальнай арыентацыі, гендэрнай ідэнтычнасці, рэпрадуктыўнага выбару;

• фальшывымі выбарамі ў лютым 2025 года ўлады працягнулі паўнамоцтвы А. Лукашэнкі на пасадзе прэзідэнта Рэспублікі Беларусь на новы пяцігадовы тэрмін.

Крыніца: ПЦ "Вясна"